Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

Σαν σήμερα ... 1921 γεννήθηκε ο Ρώσος πυρηνικός φυσικός και ειρηνιστής Andrei Sakharov.



Σαν σήμερα, στις 21 Μαΐου 1921, γεννήθηκε στη Μόσχα ο πυρηνικός φυσικός Andrei Dmitrievich Sakharov (ρωσ: Андре́й Дми́триевич Са́харов - Αντρέι Σάχαροφ), από τους επιστήμονες που δημιούργησσν την πρώτη σοβιετική βόμβα υδρογόνου, αλλά που ίσως έγινε περισσότερο γνωστός ως αντιφρονών και την ακτιβιστική του δράση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ειρήνη.  
Ο πατέρας του, Dmitri Ivanovich Sakharov, ήταν καθηγητής φυσικής κι ερασιτέχνης πιανίστας και η μητέρα του, Yekaterina Alekseyevna Sakharova, ήταν ελληνικής καταγωγής από τον προπάππο της στρατιωτικό διοικητή, Alexey Semenovich Sofiano. 
Μέχρι τα δεκατρία του εκπαιδεύτηκε στο σπίτι, γι' αυτό οι γονείς του και η γιαγιά του (από τον πατέρα του) Maria Petrovna διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό τον Andrei. Από τα βραδινά διαβάσματα της γιαγιάς του ήρθε σ' επαφή με το έργο των Pushkin, MarloweBeecher-Stowe και τη Μεγάλη Βδομάδα, με το Ευαγγέλιο. 

Το 1938 είχε την τελική του σχολική εξέταση με διάκριση κι αμέσως μετά ξεκίνησε τις σπουδές του στη Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας. Το 1942 τελείωσε τη σχολή του (που εξαιτίας του πολέμου είχε μεταφερθεί στο Ashkhabad) πάλι με διάκριση.

Το καλοκαίρι του 1942, μετά την αποφοίτησή του, στάλθηκε για εργασία στο Kovrov. Αργότερα εργάστηκε ως ξυλοκόπος σ' έναν έρημο αγροτικό οικισμό κοντά στη Melekess.
Τον Σεπτέμβριο του 1942 στάλθηκε σ' ένα μεγάλο εργοστάσιο πυρομαχικών στο Βόλγα κι εκεί εργάστηκε ως μηχανικός και εφευρέτης, μέχρι το 1945. Στο εργοστάσιο έκανε αρκετές εφευρέσεις στον τομέα του ελέγχου της παραγωγής. Αλλά το 1944, ενώ ακόμα εργαζόταν στο εργοστάσιο, έγραψε ορισμένα επιστημονικά άρθρα για τη θεωρητική φυσική και τα έστειλε στη Μόσχα για εκτίμηση και σχολιασμό. Αυτά τα πρώτα έργα δεν δημοσιεύθηκαν ποτέ, αλλά του έδωσαν την απαραίτητη αυτοπεποίθηση για ό,τι επρόκειτο να ακολουθήσει στη δουλειά του ως ερευνητής. 

Το 1943, παντρεύτηκε την Κλαύδια Βιχέροβα, η οποία πέθανε το 1969, με την οποία απέκτησαν δύο κόρες κι έναν γιο. 

Το 1945, μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, άρχισε να ετοιμάζει το διδακτορικό του στο Ινστιτούτο Lebedev, στο τμήμα Φυσικής της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ, με την επίβλεψη του θεωρητικού φυσικού Igor Evgenyevich Tamm. Το 1947 ολοκλήρωσε τη διατριβή του στην πυρηνική φυσική και το 1948 συμπεριλήφθηκε σε μια ομάδα ερευνητών επιστημόνων με καθήκον την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Ηγέτης αυτής της ομάδας ήταν ο Igor Tamm. Για τα επόμενα 20 χρόνια δούλεψε κάτω από συνθήκες υψηλής ασφάλειας και με μεγάλη πίεση, πρώτα στη Μόσχα και στη συνέχεια σε ειδικό κέντρο μυστικής έρευνας με στόχο την προετοιμασία και πραγματοποίηση πυρηνικών πειραμάτων για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Εκείνη την εποχή, όλοι όσοι δούλευαν στο πρόγραμμα, ήταν πεπεισμένοι ότι αυτό το έργο ήταν ζωτικής σημασίας για την ισορροπία δυνάμεων στον κόσμο και είχαν γοητευτεί από το μεγαλείο του έργου.

Από το 1950, ο Tamm και ο Sakharov υπήρξαν οι πρωταγωνιστές της σοβιετικής προσπάθειας για την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική αντίδραση (η θερμοπυρηνική αντίδραση των ισοτόπων υδρογόνου είτε για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, είτε για την παραγωγή καυσίμων για πυρηνικούς αντιδραστήρες). 

Ένα χρόνο αργότερα, με πρωτοβουλία του Sakharov, ξεκίνησαν πειράματα για την κατασκευή μαγνητικών γεννητριών (συσκευές με τις οποίες οι χημικές ή πυρηνικές αντιδράσεις μετατρέπονται σε ενέργεια μαγνητικού πεδίου). Το 1964 πέτυχαν ρεκόρ με τη δημιουργία μαγνητικού πεδίου 25 εκατομμυρίων gauss. 
Το 1953 έγινε το νεαρότερο μέλος στην ιστορία της Σοβιετικής Ακαδημίας Επιστημών, ενώ έλαβε το Κρατικό Βραβείο Στάλιν.

Μετά το 1964, όταν άρχισε να ασχολείται με βιολογικά ζητήματα και ιδιαίτερα από το 1967 κι έπειτα, η έκταση των προβλημάτων που συναντούσε τον έκανε να νιώθει άβολα σε τέτοιο σημείο, ώστε το 1968 ένιωσε επιτακτική την ανάγκη να δημοσιοποιήσει τις απόψεις του. 
Το άρθρο έγινε πολύ γρήγορα γνωστό σε όλο τον κόσμο. Για πολύ καιρό ο σοβιετικός τύπος δεν έκανε καμία αναφορά σ' αυτό το άρθρο, ενώ οι μεταγενέστερες αναφορές ήταν είτε επικριτικές, είτε ειρωνικές. 
Από τον Ιούλιο του 1968, όταν το άρθρο του εκδόθηκε στο εξωτερικό, απομακρύνθηκε από το άκρως απόρρητο έργο του κι έχασε αρκετά από τα προνόμια που απολάμβανε ως μέλος της σοβιετικής νομενκλατούρας (προνομιακή τάξη στην κορυφή του συστήματος)

Το καλοκαίρι του 1969 επέστρεψε στο Ινστιτούτο Lebedev και ασχολήθηκε με την φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων, τη θεωρία της βαρύτητας και την κοσμολογία.
Το 1970 συνάντησε την Elena Bonner (Έλενα Μπονέρ), την οποία παντρεύτηκε δυο χρόνια αργότερα.

Το 1975 του απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, για τη διεκδίκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Σοβιετική Ένωση. Το βραβείο παρέλαβε η σύζυγός του Elena Bonner, αφού για τον ίδιο ίσχυε απαγόρευση εξόδου από τη χώρα και αυτή ήταν που εκφώνησε την ομιλία για την αποδοχή του βραβείου

Αφού έλαβε το βραβείο Νόμπελ, ο Sakharov συνέχισε να εργάζεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και να κάνει δηλώσεις μέσω δυτικών ανταποκριτών στη Μόσχα. Στις αρχές του 1980, αφού είχε καταγγείλει τη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, εξορίστηκε στην πόλη Γκόρκι του Νίζνι Νόβγκοροντ
Το επόμενο διάστημα ο Sakharov κατέφυγε σε απεργίες πείνας για να εξασφαλίσει ιατρική περίθαλψη στην σύντροφό του Bonner, η οποία τελικά το 1985 πήρε άδεια να εγκαταλείψει τη Σοβιετική Ένωση για να κάνει καρδιοχειρουργική επέμβαση.
Όταν ο Mikhail Gorbachev (Μιχαήλ Γκορμπατσόφ) ανέλαβε την εξουσία, το ζευγάρι Sakharov-Bonner απελευθερώθηκε και στις 19 Δεκεμβρίου 1986 τους επετράπη να επιστρέψουν στη Μόσχα. 

Τον Μάρτιο 1989 ο Sakharov εξελέγη μέλος του Κογκρέσου των Λαϊκών Αντιπροσώπων στη Σοβιετική Ένωση.

Το βράδυ της 14ης Δεκεμβρίου 1989, η σύζυγός του βρήκε νεκρό τον Andrei Sakharov στο πάτωμα του υπνοδωματίου τους. Η αυτοψία έδειξε ότι ο θάνατος, σε ηλικία 68 ετών, οφειλόταν σε αρρυθμία που προκλήθηκε από την μυοκαρδιοπάθεια που έπασχε.
Θάφτηκε στο νεκροταφείο Vostryakovskoye της Μόσχας.

Το 1988, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέσπισε το "Βραβείο Sakharov για την Ελευθερία της Σκέψης" που είναι το πλέον σημαντικό βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Το 2006, η Αμερικανική Ένωση Φυσικής (APS) καθιέρωσε βραβείο που δίνεται κάθε δύο χρόνια προς τιμή του Andrei Sakharov "για την αναγνώριση διακεκριμένων πρωτοβουλιών επιστημόνων στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων".

Ένα βίντεο για τον Andrei Sakharov.

Πέμπτη, 18 Μαΐου 2017

Σαν σήμερα ... 2007 πέθανε ο Γάλλος νομπελίστας φυσικός Pierre-Gilles de Gennes.



Σαν σήμερα, στις 18 Μαΐου 2007, πέθανε σε ηλικία 75 ετών ο Γάλλος φυσικός Pierre-Gilles de Gennes στο Orsay, ένα προάστιο νοτιοδυτικά του Παρισιού. Ο de Gennes είναι περισσότερο γνωστός για την μελέτη φαινομένων που είχαν σχέση με υγρούς κρυστάλλους και πολυμερή.

Ο Pierre Gilles de Gennes γεννήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 1932 στο Παρίσι. Ο πατέρας του, Robert Joachim Pierre de Gennes ήταν γιατρός και η μητέρα του Martha Marie Yvonne Morin-Pons ήταν νοσοκόμα, προερχόμενη από πλούσια οικογένεια τραπεζίτη. Οι γονείς του γνωρίστηκαν στο μέτωπο στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και παντρεύτηκαν το Δεκέμβριο του 1919. Όταν γεννήθηκε ο Pierre-Gilles, το ζευγάρι ήταν στα πρόθυρα του χωρισμού. Η γέννηση του γιου της δεν εμπόδισε την μητέρα του να τον αφήσει για ένα μοναχικό ταξίδι στην Ευρώπη μέχρι την Τουρκία, στην προσπάθειά της να καταπνίξει τον πόνο του χωρισμού. Όταν πλέον επέστρεψε στο Παρίσι μετά από τρία χρόνια, δεν θα άφηνε πλέον τον γιο της ποτέ μόνο του. Στην αρχή έμειναν στην περιοχή των Βερσαλλιών και αργότερα στο 16ο Διαμέρισμα του Παρισιού.
Όλη η παιδική ζωή του Pierre Gilles μέχρι το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο κινήθηκε ανάμεσα σε δύο αντίθετους κόσμους. Ο ένας ήταν αυτός της μητέρας του, αυστηρά προτεσταντικός, με υπερπροστασία. Ο άλλος ήταν ο κόσμος του πατέρα του και της νέας του συζύγου όταν τους έβλεπε τα σαββατοκύριακα που ήταν δοτικοί.     
Το 1940, μετά την κατάληψη του Παρισιού από τους ναζί, αυτός και η μητέρα του εγκατέλειψαν το Παρίσι για το Villard-de-Lans στην "ελεύθερη ζώνη" της Γαλλίας.

Μέχρι την ηλικία των 10 ετών ο Pierre Gilles δεν πήγε σε παραδοσιακό σχολείο, αφού η μητέρα του είχε αποφασίσει να τον εκπαιδεύσει η ίδια. Το 1942 η μητέρα του τον έγραψε σε δημόσιο σχολείο στην Barcelonnette, που τότε ήταν υπό ιταλική διοίκηση. Επέμεινε και πέτυχε να γίνει δεκτός σε τάξη με μαθητές τρία χρόνια μεγαλύτερα από το γιο της.
Τον Σεπτέμβριο του 1944, μετά την απελευθέρωση του Παρισιού, μαμά και γιος επέστρεψαν στο σπίτι τους εκεί. Το 1945 συνέχισε και πάλι σε σχολείο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Το 1951 ξεκίνησε την φοίτησή του στην σχολή των εκλεκτών, την Ecole Normale Superieure
Το 1954 παντρεύτηκε την Anne Marie Elisabeth Eugenie Rouet και απέκτησαν τρία παιδιά.
Αποφοιτώντας το 1955 από την Ecole, συνέχισε ως μηχανικός ερευνών στην Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας στο Saclay, ασχολούμενος κυρίως με τη σκέδαση των νετρονίων και τον μαγνητισμό, υπό την καθοδήγηση των A. Abragam και Jacques Friedel. Το 1957 πήρε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Παρισιού.


Το 1959 πήγε στο Πανεπιστήμιο Berkeley στην Καλιφόρνια ως μεταδιδακτορικός ερευνητής και συνεργάστηκε μ' έναν άλλο γνωστό ερευνητή, τον Charles KittelΤους επόμενους 27 μήνες υπηρέτησε στο γαλλικό ναυτικό. 
Το 1961 έγινε επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris-Sud στο Orsay και σύντομα ξεκίνησε την ομάδα του Orsay για τους υπεραγωγούς. Το 1968 μεταπήδησε στην μελέτη των υγρών κρυστάλλων.
Το 1971, έγινε καθηγητής στο Collège de France και συμμετείχε στην STRASACOL (μια κοινή δράση των Πανεπιστημίων Στρασβούργου, Saclay και Collège de France) πάνω στη φυσική των πολυμερών. 
Το 1976 έγινε διευθυντής στο τμήμα Φυσικής και Βιομηχανικής Χημείας στην Ecole Superieure (ESPCI). Σ' αυτή τη θέση έμεινε 26 χρόνια μέχρι το 2002 που συνταξιοδοτήθηκε.
Από το 1980 και μετά άρχισε να ενδιαφέρεται για τη δυναμική της ύγρανσης(;) (dynamics of wetting) και την προσκόλληση(;) (adhesion).  

Ασφαλώς χωρίς αμφιβολία, το σπουδαιότερο έργο του σ' αυτή την τόσο πλούσια διαδρομή του, σε τόσα διαφορετικά ιδρύματα, είναι το έργο του για την μελέτη των φαινομένων τάξης σε διαφορετικά είδη ύλης, που του έδωσαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί μαθηματικές τεχνικές για να επεξεργαστεί γενικές θεωρίες για την ύλη.
Το 1991 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής "για την ανακάλυψη ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την μελέτη φαινομένων τάξης σε απλά συστήματα, μπορούν να γενικευθούν για πιο σύνθετους τύπους ύλης, ειδικότερα στους υγρούς κρυστάλλους και τα πολυμερή".


Εκτός από το Νόμπελ, ο Gennes τιμήθηκε με πολλά βραβεία και μετάλλια, όπως
  • Βραβείο Harvey (1988),
  • Μετάλλιο Lorentz (1990),
  • Βραβείο Wolf (1990),
  • Βραβείο Holweck, 
  • Βραβείο Ampere, 
  • Μετάλλιο Matteuci (1987),  
  • Μετάλλιο A. Cemal Eringen (1998),
ενώ έγινε μέλος επιστημονικών ενώσεων όπως της Royal Society of London (1984).

Μετά το βραβείο Νόμπελ, ο de Gennes αποφάσισε να δώσει σειρά ομιλιών σε μαθητές γυμνασίων σχετικά με ζητήματα επιστήμης και καινοτομίας. Επισκέφτηκε περίπου 200 σχολεία στο διάστημα 1992-1994.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, εργαζόμενος στο Ινστιτούτο Curie στο Παρίσι, ασχολήθηκε με την έρευνα του καρκίνου και ιδιαίτερα  την κυτταρική προσκόλληση, αλλά και την λειτουργία του εγκεφάλου.

Το 2003 ήταν ένας από τους 22 βραβευθέντες με Νόμπελ που υπέγραψαν το Ανθρωπιστικό Μανιφέστο (Humanist Manifesto).

Τον Οκτώβριο 2011 δημοσιεύτηκε η βιογραφία του Pierre-Gilles de Gennes από τον δημοσιογράφο Laurence Plévert με τίτλο "A Life in Science". Μπορείτε να διαβάσετε ηλεκτρονικά την βιογραφία (372 σελ.)  ΕΔΩ

Πηγή: Today in Science History

Τετάρτη, 17 Μαΐου 2017

Σαν σήμερα ... 1954 άρχισε το σκάψιμο για την κατασκευή του CERN.


Κάτω από τα βλέμματα υπηρεσιακών παραγόντων της Γενεύης και μελών
του προσωπικού του CERN ξεκινά το σκάψιμο στην περιοχή του Meyrin.

Σαν σήμερα, στις 17 Μαΐου 1954, ξεκίνησε το σκάψιμο για το κτίσιμο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πυρηνικής Έρευνας (Centre Européenne de Recherche Nucléaire - CERNστην περιοχή Meyrin, βορειοδυτικά της Γενεύης, πολύ κοντά στα σύνορα με τη Γαλλία.  

Ας δούμε όμως σε συντομία, τι προϋπήρξε αυτού του γεγονότος. 
Στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η ευρωπαϊκή επιστήμη δεν ήταν πλέον παγκόσμιας κλάσης. Ακολουθώντας το παράδειγμα των διεθνών οργανισμών, μια χούφτα φωτισμένων επιστημόνων φανταζόταν τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού εργαστηρίου ατομικής φυσικής. Ο Raoul Dautry, ο Pierre Auger και ο Lew Kowarski στη Γαλλία, ο Edoardo Amaldi στην Ιταλία και ο Niels Bohr στη Δανία ήταν μεταξύ αυτών των πρωτοπόρων. Ένα τέτοιο εργαστήριο, όχι μόνο θα ένωνε τους Ευρωπαίους επιστήμονες, αλλά ακόμη θα τους επέτρεπε να μοιραστούν το αυξανόμενο κόστος των απαραίτητων εγκαταστάσεων.

Ο Γάλλος φυσικός Louis de Broglie ήταν αυτός που έκανε την πρώτη επίσημη πρόταση για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου, στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Συνέδριο που ξεκίνησε στη Λωζάνη στις 9 Δεκεμβρίου 1949.
Μια παραπέρα ώθηση στο θέμα έδωσαν στην 5η Γενική Διάσκεψη της UNESCO που πραγματοποιήθηκε στη Φλωρεντία τον Ιούνιο του 1950, αφενός ο Αμερικανός φυσικός, βραβευμένος με Νόμπελ Φυσικής Isidor Rabi, καταθέτοντας ψήφισμα που εξουσιοδοτούσε την UNESCO να «συνδράμει και να ενθαρρύνει τη δημιουργία περιφερειακών ερευνητικών εργαστηρίων με στόχο την αύξηση της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας ...», αφετέρου ο Niels Bohr μέσα από το "Ανοιχτό Γράμμα προς τα Ηνωμένα Έθνη", όπου οραματιζόταν "έναν νέο κόσμο" μεταξύ χωρών που θα εγκατέλειπαν τον απομονωτισμό για την αληθινή πολιτιστική ανταλλαγή.

Σε μια διακυβερνητική συνάντηση της UNESCO στο Παρίσι τον Δεκέμβριο του 1951, εγκρίθηκε το πρώτο ψήφισμα σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Πυρηνικής Έρευνας. Δύο μήνες αργότερα, 11 χώρες υπέγραψαν συμφωνία για την ίδρυση του προσωρινού συμβουλίου. Τότε γεννήθηκε το ακρωνύμιο CERN στη γαλλική γλώσσα.

Στην τρίτη σύνοδο του προσωρινού συμβουλίου το 1952, η Γενεύη επελέγη ως χώρος για την εγκατάσταση του εργαστηρίου του CERN. 


Το 1952, στην τρίτη συνεδρίαση του προσωρινού συμβουλίου,
αποφασίζεται η εγκατάσταση του CERN στη Γενεύη.

Αυτή η επιλογή πέρασε με επιτυχία σε δημοψήφισμα που έγινε στο καντόνι της Γενεύης τον Ιούνιο του 1953, με 16.539 ψήφους υπέρ και 7332 ψήφους κατά.

Κατά την έκτη σύνοδο του Συμβουλίου του CERN που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι από τις 29 Ιουνίου ως την 1η Ιουλίου 1953, η σύμβαση για την ίδρυση του οργανισμού υπογράφηκε, με την επιφύλαξη επικύρωσης, από 12 κράτη. Η σύμβαση επικυρώθηκε σταδιακά από τα 12 ιδρυτικά κράτη μέλη: Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, Ελλάδα, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Σουηδία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γιουγκοσλαβία. 
Στις 29 Σεπτεμβρίου 1954, μετά την επικύρωση από τη Γαλλία και τη Γερμανία, δημιουργήθηκε επίσημα ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικής Έρευνας (European Organization for Nuclear Research). Το προσωρινό CERN διαλύθηκε, αλλά το ακρωνύμιο παρέμεινε.


Οι υπογραφές των 12 κρατών - μελών.
Στο πλαίσιο φαίνεται η υπογραφή του Έλληνα αντιπροσώπου Ν. Εμπειρίκου.

Σύμφωνα με τον Lew Kowarski, πρώην διευθυντή του CERN, όταν το όνομα άλλαξε, το ακρωνύμιο θα μπορούσε να γίνει OERN (Organisation Européenne de Recherche Nucléaire), αλλά ο Heisenberg είπε ότι το ακρωνύμιο θα μπορούσε "να παραμείνει CERN ακόμα και αν το όνομα δεν είναι (αυτό)".

Ο πρώτος πρόεδρος του CERN ήταν ο Sir Benjamin Lockspeiser. Ο Edoardo Amaldi ήταν ο γενικός γραμματέας του CERN στα πρώιμα βήματά του, όταν ακόμα οι εργασίες ήταν δοκιμαστικές. 
Το 1954 ο Felix Bloch τοποθετήθηκε πρώτος γενικός διευθυντής στο CERN.

Το εργαστήριο αρχικά ασχολήθηκε με την μελέτη των ατομικών πυρήνων, αλλά σύντομα η έρευνα στράφηκε στη φυσική των υψηλών ενεργειών, που αφορούσε κυρίως στη μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ υποατομικών σωματιδίων.
Έτσι, το εργαστήριο που λειτουργεί από το CERN αναφέρεται συνήθως ως το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Σωματιδιακής Φυσικής (Laboratoire Européen pour la Physique des Particules), το οποίο περιγράφει καλύτερα την έρευνα που διεξάγεται εκεί.

Μια περισσότερο εκτεταμένη ιστορική παρουσίαση για τη δημιουργία του CERN, αλλά και τις αντιρρήσεις που είχαν διατυπωθεί γι' αυτή την ενέργεια  ΕΔΩ  (από τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του ULSTER, Owen Barr). Η εργασία στο τέλος περιέχει μεγάλο πλήθος πηγών απ' όπου έχουν αντληθεί τα στοιχεία.

Πηγή: Today in Science History

Τρίτη, 16 Μαΐου 2017

Σαν σήμερα ... 1950 γεννήθηκε ο νομπελίστας Γερμανός φυσικός J. Georg Bednorz.


Ο J. Georg Bednorz σε φωτογραφία του Volker Steger
για την έκθεση "Sketches of Science".

Σαν σήμερα, στις 16 Μαΐου 1950, γεννήθηκε στο Neuenkirchen της Βόρειας Ρηνανίας - Βεστφαλίας στη Γερμανία (τότε Δυτική Γερμανία) ο φυσικός Johannes Georg Bednorz, που ανακάλυψε με τον K. Alex Müller κεραμικά υλικά που παρουσιάζουν υπεραγωγιμότητα σε (σχετικά) υψηλές θερμοκρασίες

Ήταν το τέταρτο παιδί του Anton και της Elisabeth Bednorz. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος και η μητέρα του καθηγήτρια πιάνου. Από την παιδική ηλικία οι γονείς του προσπάθησαν να στρέψουν το ενδιαφέρον του στην κλασσική μουσική, αλλά ο ίδιος, ως περισσότερο πρακτικό μυαλό, προτιμούσε να βοηθά τ' αδέρφια του να καθαρίζουν τις μηχανές και τ' αυτοκίνητά τους, παρά ν' ασκείται μόνος του στο πιάνο. 

Στο σχολείο, επηρεασμένος από τον καθηγητή των Καλών Τεχνών, καλλιέργησε μια πρακτική αίσθηση και βοηθήθηκε στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας και του ομαδικού πνεύματος μέσα από την οργάνωση θεατρικών και καλλιτεχνικών παραστάσεων. Έτσι, σε ηλικία 13 ετών ανακάλυψε το ενδιαφέρον του για την κλασσική μουσική και άρχισε να παίζει βιολί και αργότερα  σάλπιγγα στην σχολική ορχήστρα. 
Στο γυμνάσιο έδειξε ενδιαφέρον για τις φυσικές επιστήμες, ιδιαίτερα τη χημεία, γιατί η φυσική διδασκόταν με πιο θεωρητικό τρόπο, ενώ στην χημεία, του προσφερόταν η δυνατότητα να διεξάγει πειράματα μόνος του, με απροσδόκητα αποτελέσματα μερικές φορές.

Το 1968 ξεκίνησε να σπουδάζει χημεία στο Πανεπιστήμιο του Münster, αλλά σύντομα έχασε το ενδιαφέρον του, λόγω της απρόσωπης ατμόσφαιρας που δημιουργούσε ο μεγάλος αριθμός φοιτητών. Αυτό τον οδήγησε στην απόφαση ν' αλλάξει προσανατολισμό σπουδών κινούμενος στον τομέα της κρυσταλλογραφίας και ιδιαίτερα της ορυκτολογίας, που βρίσκεται ανάμεσα στη χημεία και τη φυσική. 

Το 1972, οι καθηγητές του Wolfgang Hoffmann και Horst Böhm, του προσέφεραν τη δυνατότητα να συμμετάσχει στο Εργαστήριο Ερευνών της IBM στη Ζυρίχη, για τρεις μήνες ως θερινός φοιτητής. Η απόφασή του να αποδεχτεί την πρόσκληση, ουσιαστικά καθόρισε την μελλοντική του πορεία. 
Το τμήμα φυσικής όπου εντάχθηκε είχε επικεφαλής τον K. Alex Müller. Δούλεψε υπό την καθοδήγηση του Hans Jörg Scheel, μαθαίνοντας μεθόδους δημιουργίας κρυστάλλων, για χαρακτηρισμό υλικών και για χημεία στερεάς κατάστασης. Όμως, αυτό που ιδιαίτερα τον εντυπωσίασε ως νέο επιστήμονα, ήταν η ατμόσφαιρα δημιουργικότητας και ελευθερίας που καλλιεργείτο στο εργαστήριο της IBM, με αποτέλεσμα να ξεπερνιούνται οι φόβοι για λάθος ή οι δισταγμοί σε κάποια πρωτοβουλία του.  

Μετά τη δεύτερη επίσκεψή του το 1973, πήγε το 1974 πάλι στο Rüschlikon (έδρα της ΙΒΜ) για έξι μήνες προκειμένου να κάνει το πειραματικό μέρος της διπλωματικής του εργασίας σχετικά με την δημιουργία και τον χαρακτηρισμό του κρυστάλλου SrTiO3, πάλι υπό την καθοδήγηση του Scheel. Ο Alex Müller, που ο τομέας ενδιαφέροντος του ήταν οι περοβσκίτες και παρακολουθούσε την εργασία του, τον ενθάρρυνε να συνεχίσει την έρευνά του σε αυτή την κατηγορία υλικών. 

Το 1977, αφού πήρε μάστερ από το Πανεπιστήμιο του Münster, ξεκίνησε τη διδακτορική του διατριβή στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (ETH) στη Ζυρίχη, υπό την επίβλεψη των καθηγητών Heini Gränicher και K. Alex Müller. Ήταν η περίοδος κατά την οποία άρχισε να αλληλεπιδρά στενότερα με τον Müller και να αντιλαμβάνεται καλύτερα τον τρόπο σκέψης του και την ικανότητά του να συνδυάζει ιδέες για το σχηματισμό μιας νέας αντίληψης. 

Ο J. Georg Bednorz με τον K. Alex Müller (δεξιά).

Αφού ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην δημιουργία κρυστάλλων στερεών διαλυμάτων τύπου περοβσκίτη και την μελέτη των δομικών, διηλεκτρικών και σιδηροηλεκτρικών ιδιοτήτων τους, το 1982 προσελήφθη από την ΙΒΜ Ζυρίχης. 
Η στενή συνεργασία του με τον K. Alex Müller ξεκίνησε το 1983 όταν άρχισαν μια συστηματική μελέτη των ηλεκτρικών ιδιοτήτων των κεραμικών που σχηματίστηκαν από οξείδια μεταβατικών μετάλλων. Αναζητούσαν ένα υπεραγώγιμο οξείδιο με υψηλή κρίσιμη θερμοκρασία (Tc). 

Το 1986, οι δυο τους κατάφεραν να επιτύχουν υπεραγωγιμότητα στο υλικό LBCO  (οξείδιο λανθανίου, βαρίου, χαλκού) σε θερμοκρασία 35 K, που ήταν αρκετά υψηλή, αν αναλογιστούμε ότι είχαν χρειαστεί 75 χρόνια για μετάβαση από 11 Κ σε 23 Κ και εκεί υπήρχε στασιμότητα για 13 χρόνια. 
Η ανακάλυψη αυτή οδήγησε σε νέες έρευνες που έφεραν νέα υλικά, όπως το BSCCO  (οξείδιο βισμουθίου, στροντίου, ασβεστίου, χαλκού-Tc=107 K) και το YBCO (οξείδιο υτρίου, βαρίου, χαλκού-Tc=92 K).

Τον Ιούνιο του 1986, οι Müller και Bednorz ανακοίνωσαν την ανακάλυψή τους με δημοσίευση της εργασίας τους στο περιοδικό Zeitschrift für Physik Β. Πριν από το τέλος του 1986, ο Shoji Tanaka στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο και στη συνέχεια ο Paul Chu στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον, επιβεβαίωσαν το αποτέλεσμά τους, εργαζόμενοι ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο.

Έτσι, το 1987 ο Karl Müller και ο Georg Bednorz μοιράστηκαν το Νόμπελ Φυσικής "για την σημαντική ανακάλυψη της υπεραγωγιμότητας σε κεραμικά υλικά".
Ήταν το συντομότερο χρονικά Νόμπελ που δόθηκε μετά από μία ανακάλυψη.

Εκτός από το Νόμπελ, ο Bednorz τιμήθηκε με πολλά βραβεία και μετάλλια, όπως
  • Βραβείο Marcel Benoist (1986 - Ελβετία) (με τον Karl Müller),
  • IBM fellow (1987)
  • Βραβείο Dannie Heineman για Μαθηματική Φυσική (1987 - Ακαδημία Επιστημών του Göttingen) (με τον Karl Müller),
  • Βραβείο Μνήμης Fritz London (1987 - Πανεπιστήμιο Duke) (με τον Karl Müller),
  • Βραβείο Robert Wichard Pohl (1987 - Γερμανική Ένωση Φυσικής),
  • Βραβείο Viktor Mortiz Goldschmidt (1987 - Γερμανική Ένωση Μεταλλειολογίας),
  • Βραβείο Otto Klung (1987 - Ανεξάρτητο Πανεπιστήμιο Βερολίνου),
  • Βραβείο Hewlett-Packard Europhysics (1988 - Ευρωπαϊκή Ένωση Φυσικής), (με τον Karl Müller),
  • Βραβείο James C. McGroddy  για Έρευνα Νέων Υλικών (1988 - APS) (με τον Karl Müller),
  • Βραβείο Minnie Rosen (1988 - Πανεπιστήμιο Ross, Ν. Υόρκη),
  • Βραβείο Aldo-Villa (1991 - Ιταλική Ένωση Κεραμικών Υλών) (με τον Karl Müller),
ενώ έγινε μέλος πολλών επιστημονικών ενώσεων και επίτιμος διδάκτορας πανεπιστημίων (Salzburg, Regensburg, Ακαδημία Κεραμικών Υλικών, APS).


Ο J. Georg Bednorz δέχεται τιμητική πλακέτα από τον Lin Jianhua,
αντιπρόεδρο του Πανεπιστημίου του Πεκίνου, στις 17 Νοεμβρίου 2010. 
Ο Georg Bednorz είναι παντρεμένος με την συνάδελφό του φυσικό Mechthild Wennemer με την οποία είχαν γνωριστεί από το 1974 που ήταν φοιτητές στο Πανεπιστήμιο του Münster. Σήμερα ο Bednorz εξακολουθεί να εργάζεται στην ΙΒΜ Ζυρίχης.


Κυριακή, 14 Μαΐου 2017

Σαν σήμερα ... 1973 εκτοξεύθηκε ο πρώτος αμερικάνικος διαστημικός σταθμός Skylab.


Το Skylab σε τροχιά (αριστερά λείπει ο χαμένος ηλιακός συλλέκτης
και δίπλα η ασπίδα για τους μικρομετεωρίτες) (εικόνα NASA). 

Σαν σήμερα, στις 14 Μαΐου 1973, ο "Skylab 1" ("Ουράνιο Εργαστήριο 1") έγινε ο πρώτος διαστημικός σταθμός των Η.Π.Α. που ξεκίνησε να μπει σε τροχιά γύρω από τη Γη. 

Αυτή η αποστολή των Αμερικανών ήρθε 2 χρόνια μετά την αντίστοιχη προσπάθεια των Σοβιετικών, που είχαν θέσει σε τροχιά τον "Salynut 1" ("Σαλιούτ - Χαιρετισμός") (από τις  19 Απριλίου 1971), τον πρώτο διαστημικό σταθμό στον κόσμο.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Στις 8 Αυγούστου 1969, η McDonnell Douglas Corporation υπέγραψε συμβόλαιο για την μετατροπή δύο υπαρχόντων τμημάτων S-IVB (όροφοι πυραύλου  Saturn) σε διαμορφωμένο Τροχιακό Εργαστήριο (Orbital Workshop). Τον Φεβρουάριο 1970, αυτό το Τροχιακό Εργαστήριο μετονομάστηκε από τη NASA σε "Skylab". Ένας πύραυλος Saturn V, που είχε φτιαχτεί αρχικά για το πρόγραμμα Apollo (πριν από την ακύρωση των αποστολών Apollo 18, 19 και 20), ξανασχεδιάστηκε για να δεχτεί το Skylab. Το πάνω μέρος του Saturn V αφαιρέθηκε, αλλά η μονάδα ελέγχου παρέμεινε στην κανονική της θέση.




Το ταξίδι του Skylab 1 (ή αλλιώς SL-1) ξεκίνησε με προβλήματα, αφού κατά τη διάρκεια της εκτόξευσης έχασε έναν από τους κύριους ηλιακούς συλλέκτες του (με αποτέλεσμα ένα τεράστιο έλλειμμα ισχύος) και την ασπίδα για τα συντρίμμια των μικρομετεώρων που έπαιζε και ρόλο σκίαστρου στην ηλιοφάνεια. 

Έντεκα ημέρες αργότερα, στις 25 Μαΐου 1973 (αποστολή SL-2), οι Αμερικανοί αστροναύτες Charles Conrad, Joseph Kerwin και Paul Weitz πραγματοποίησαν ραντεβού με το Skylab, με αποτέλεσμα ο σταθμός να γίνει πλέον "επανδρωμένος". Πρώτη τους αποστολή ήταν να επιδιορθώσουν ένα μπλοκαρισμένο ηλιακό πάνελ και να ξεκινήσουν μια σειρά προγραμματισμένων επιστημονικών πειραμάτων που κράτησε σ' όλη τη διάρκεια της 28ήμερης παραμονής τους στο διαστημικό σταθμό. Στη διάρκεια αυτών των ημερών και στο πλαίσιο της δουλειάς τους, είχαν την ευκαιρία να κάνουν δύο διαστημικούς περιπάτους (EVA).

Ακολούθησαν δύο ακόμη αποστολές, στις 28 Ιουλίου 1973 (SL-3) με πλήρωμα τους αστροναύτες Alan L. Bean, Owen K. Garriott και Jack R. Lousma και στις 16 Νοεμβρίου 1973 (SL-4) με πλήρωμα τους Gerald P. Carr, Edward G. Gibson και William R. Pogue. Η διάρκεια των αποστολών ήταν 59 και 84 ημέρες, αντίστοιχα. Το τελευταίο πλήρωμα του Skylab επέστρεψε στη Γη στις 8 Φεβρουαρίου του 1974.

Το σχέδιο απεικονίζει το εσωτερικό και εξωτερικό του Skylab (σχέδιο NASA)

Σε κάθε αποστολή στο Skylab υπήρχε σε αναμονή σκάφος σωτηρίας με πλήρωμα δύο ατόμων, που μπορούσαν να φτάσουν τους πέντε, ανάλογα με το τι επρόκειτο να αντιμετωπίσουν.

Επίσης αξίζει να αναφερθεί, ότι το 1972, στα πλαίσια του προγράμματος Skylab (Skylab Medical Experiment Altitude Test - SMEAT), ένα τριμελές πλήρωμα (Bob Crippen, Karol Bobko και William Thornton) παρέμεινε επί 56 ημέρες σε συνθήκες χαμηλής πίεσης (συνθήκες πτήσης) στο κέντρο εκπαίδευσης της NASA στο Χιούστον, προκειμένου να κάνουν δοκιμή στα προγραμματισμένα πειράματα και να μελετηθούν οι αντιδράσεις τους. 

Στις 11 Ιουλίου 1979, ο διαστημικός σταθμός Skylab εισήλθε στην ατμόσφαιρα της Γης, ανεφλέγη και καταστράφηκε, αφού από την αρχή δεν είχε προγραμματιστεί η ασφαλής επιστροφή του. Μεγάλα κομμάτια του Skylab βρέθηκαν στη Δυτική Αυστραλία. Ήδη από τον Ιούνιο 1979 που αποφασίστηκε η επιστροφή του σταθμού, επικράτησε αρκετός πανικός σ' όλη τη Γη, φοβούμενος ο κόσμος τα κομμάτια στα οποία θα διαλυόταν. Στην περιοχή Esperance της Αυστραλίας έφτιαξαν μουσείο για τα συντρίμμια του Skylab.

Γιατί όμως η αποστολή του Skylab θεωρείται σημαντική;
Κατά δήλωση της NASA, το Skylab ήταν το πρώτο έργο της που σχεδιάστηκε για να διερευνήσει πώς η διαστημική πτήση θα μπορούσε να επεκταθεί και να βελτιώσει την ανθρώπινη εμπειρία. Οι αστροναύτες που εργάστηκαν στο Skylab πραγματοποίησαν πειράματα και παρατηρήσεις σε πολλούς τομείς, όπως η παρατήρηση της Γης, η ηλιακή και αστρική αστρονομία, η φυσική του διαστήματος, η γεωφυσική, οι μικροβαρυτικές βιοϊατρικές και βιολογικές μελέτες και η έρευνα τεχνολογίας μικροβαρύτητας.  


Μια σειρά έργων, που σχεδιάστηκαν από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, πραγματοποιήθηκαν στο Skylab για την προώθηση της επιστήμης και της τεχνολογικής εκπαίδευσης. Από πολλές απόψεις ήταν πρόδρομος για τον σημερινό Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Να προσέξουμε ότι η NASA δεν περιέγραψε ποτέ τον Skylab ως "διαστημικό σταθμό", προτιμώντας τον όρο "τροχιακό εργαστήριο" ("orbital workshop"), επειδή εκείνη την εποχή τον θεωρούσε ως δοκιμή για την κατασκευή γύρω στο 1980 ενός γιγαντιαίου διαστημικού σταθμού, που όμως δεν υλοποιήθηκε ποτέ για οικονομικούς λόγους. 

Δείτε το βίντεο της NASA "The Legacy Of Skylab" (9:26)

Δείτε το βίντεο της NASA "SKYLAB : SPACE STATION I" (28:08)

Πηγή: Today in Science History

Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Σαν σήμερα ... 1918 γεννήθηκε ο θεωρητικός φυσικός Richard Feynman.



Σαν σήμερα, στις 11 Μαΐου 1918, γεννήθηκε στο Queens της Νέας Υόρκης ο Richard Phillips Feynman, ένας πολύ σημαντικός θεωρητικός φυσικός, με ιδιαίτερη συμβολή στην ανάπτυξη της Κβαντικής Ηλεκτροδυναμικής, στην εξήγηση της υπερρευστότητας του υγρού ηλίου ή στην πρόβλεψη της ύπαρξης των κουάρκ
Οι γονείς του ήταν Εβραίοι (Ασκενάζι) με καταγωγή από τη Ρωσία και την Πολωνία.

Όπως ο Αϊνστάιν και ο Τέλερ, άργησε να μιλήσει. Πρωτομίλησε όταν έγινε 3 ετών. Μεγαλώνοντας στην περίοδο του οικονομικού κραχ στις ΗΠΑ, έδειξε τις ικανότητές του από πολύ νωρίς. Φοίτησε στο Γυμνάσιο Far Rockaway στο Queens. Στα 16 ήδη ασχολείτο με τον διαφορικό και ολοκληρωτικό λογισμό και τον τελευταίο του χρόνο στο σχολείο κέρδισε το πρωτάθλημα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης με μεγάλη διαφορά από τους υπόλοιπους.

Δεν τον δέχτηκαν στο Πανεπιστήμιο Columbia, λόγω του περιορισμένου αριθμού Εβραίων φοιτητών που δέχονταν, τότε. Έτσι, γράφτηκε στο ΜΙΤ της Μασαχουσέτης απ' όπου πήρε μπάτσελορ στη Φυσική το 1939. 
Το 1942 πήρε διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο Princeton έχοντας ως επιβλέποντα τον John Archibald Wheeler. Στο Princeton ο φυσικός Robert R. Wilson ώθησε τον Feynman να πάρει μέρος στο πυρηνικό πρόγραμμα των ΗΠΑ "Manhattan Project". Εκεί, τοποθετήθηκε στο τμήμα του Hans Bethe που εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από το μυαλό του Feynman, που γρήγορα τον έκανε επικεφαλής ομάδας.  
Μετά το τέλος του πολέμου απέρριψε πρόταση από το Princeton να εργαστεί εκεί, γιατί ακολούθησε τον Bethe στο Πανεπιστήμιο Cornell όπου δίδαξε Θεωρητική Φυσική από το 1945 μέχρι το 1950.
Στη συνέχεια μετακινήθηκε στο Πανεπιστήμιο Caltech της Καλιφόρνιας, γιατί επιθυμούσε να ζήσει σ' ένα μέρος με ήπιο κλίμα, αφού είχε και πάλι απορρίψει πρόταση από το Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών του Princeton. Εκεί πέρασε όλη την υπόλοιπη επιστημονική του ζωή και διατύπωσε τις εργασίες του σχετικά με 
Το 1965 μοιράστηκε με τους Sin-Itiro Tomonaga και Julian Schwinger το βραβείο Νόμπελ Φυσικής "για την θεμελιώδη εργασία τους στην κβαντική ηλεκτροδυναμική, με πολύ ριζικές συνέπειες για τη φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων"
Η κβαντική ηλεκτροδυναμική (QED) είναι μια κβαντική θεωρία που περιγράφει όλα τα φαινόμενα, πλην της βαρύτητας και της ραδιενέργειας. Αφορά τον τρόπο αλληλεπίδρασης της ύλης με το φως και πιο συγκεκριμένα μεταξύ ηλεκτρονίων, ποζιτρονίων και φωτονίων. Μια καθαρά διαισθητική προσέγγιση της QED ήταν η επινόηση απλών διαγραμμάτων που περιέγραφαν τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα στοιχειώδη σωματίδια, τα οποία μας διευκολύνουν σημαντικά στην απλοποίηση διάφορων υπολογισμών. Τα διαγράμματα αυτά είναι γνωστά ως «διαγράμματα Feynman».

Διάγραμμα Feynman όπου φαίνονται 2 ηλεκτρόνια ν' αλληλεπιδρούν
ηλεκτρομαγνητικά με την ανταλλαγή ενός φωτονίου.

Όπως έχω γράψει σε παλαιότερη σχετική ανάρτηση, συμμετείχε στην επιτροπή διερεύνησης του ατυχήματος του διαστημικού λεωφορείου Challenger και οι έρευνές του έδωσαν τις πληροφορίες που χρειάζονταν ώστε να διαλευκανθούν τα αίτια της τραγωδίας.

Ήταν λάτρης της τέχνης και ασχολήθηκε με τη ζωγραφική, παρακολουθώντας μαθήματα για περισσότερο από 8 χρόνια. Του άρεσε να παίζει bongos παίρνοντας μέρος και σε εκδηλώσεις, ένα ενδιαφέρον που αποκόμισε από τις επισκέψεις του στη Βραζιλία, την οποία και λάτρευε. 
Ο Feynman παντρεύτηκε τρεις φορές. Η πρώτη του σύζυγος, η Arline, που ήταν ο γυμνασιακός του έρωτας, πέθανε το 1945 από φυματίωση, σε ηλικία μόλις 25 ετών, μετά από τρία μόλις χρόνια γάμου.

Η δεύτερη σύζυγός του Mary Louise, με την οποία παντρεύτηκε το 1952, δεν άντεξε να ζήσει για πολύ μαζί του. Είχε δηλώσει χαρακτηριστικά:
"Μόλις ξυπνήσει το πρωί ξεκινά να δουλεύει με το μυαλό του υπολογιστικά προβλήματα. Κάνει υπολογισμούς καθώς οδηγεί το αυτοκίνητό του, καθώς κάθεται στο καθιστικό και καθώς ξαπλώνει στο κρεβάτι το βράδυ".
Η τρίτη σύζυγός του Gweneth, ήταν Αγγλίδα κι έζησαν μαζί μέχρι το θάνατό του. Το 1962 η Gweneth γέννησε το γιο τους Carl και το 1968 υιοθέτησαν την κόρη τους Michelle.

Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του δημοσίευσε 37 εργασίες. Από τα πιο γνωστά επιστημονικά του έργα είναι το «QED: Η παράξενη θεωρία του φωτός και της ύλης» και οι «Διαλέξεις Φάινμαν για τη Φυσική», όπου πολλές φορές με εκλαϊκευμένο τρόπο δίνονται προχωρημένες έννοιες της Φυσικής. 

Η ζωή του Feynman σίγουρα δεν ταιριάζει με το πρότυπο του "σοβαρού" επιστήμονα που πιθανόν κάποιος έχει στο μυαλό του. Το αυτοβιογραφικό βιβλίο του με τίτλο «Σίγουρα θα αστειεύεστε κ. Φάινμαν» περιγράφει σπαρταριστές ιστορίες από την προσωπική και επαγγελματική ζωή του που επιβεβαιώνουν μια τέτοια άποψη.


Το 1991, ο παλιός του φίλος Ralph Leighton έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο "Tuva or Bust!" για την ανεκπλήρωτη επιθυμία του Feynman να επισκεφθεί την περιοχή Tuva της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Τελικά η άδεια για την επίσκεψη ήρθε μετά το θάνατό του και η κόρη του Michelle ήταν αυτή που πήγε στη θέση του.
Με αφορμή αυτή την ιστορία (που ξεκίνησε από μια διαφωνία του Feynman και του Leighton για το αν υπάρχει περιοχή στη Γη με το όνομα Tuva), ο Leighton έχει φτιάξει ιστοσελίδα με τίτλο "Friends of Tuva" ("Φίλοι της Τούβα"), όπου εκεί υπάρχει ειδικό αφιέρωμα στον Richard Feynman. 


Βέβαια ο Feynman, δεν είναι γνωστός μόνον ως επιστήμονας Φυσικός, αλλά επιπλέον κουβαλούσε μια "αύρα ζωής" που κατά τη γνώμη μου θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από δύο φράσεις:
Μία δική του, που λέγεται ότι είπε λίγο πριν πεθάνει "Δεν θα μου άρεσε να πεθάνω δύο φορές. Θα ήταν πολύ βαρετό" και μία του συνεργάτη του Murray Gell-Mann που σημείωσε "Ο Feynman ήταν μεγάλος επιστήμονας, αλλά ξόδεψε ένα μεγάλο μέρος της προσπάθειάς του, δημιουργώντας ανέκδοτα γι' αυτόν". 

Το 1975, ο Feynman με τη γυναίκα του αγόρασαν ένα βαν το οποίο στη συνέχεια διακόσμησαν με τα διαγράμματα Feynman (που τότε όμως δεν ήταν πολύ γνωστά και το αυτοκίνητο θεωρείτο "χίπικο"). Το όχημα που χρησιμοποιούνταν κυρίως για διακοπές σε κάμπινγκ και οικογενειακές εκδρομές, σταδιακά απέκτησε μεγάλη φήμη, εξαιτίας της δημοφιλίας του ιδιοκτήτη του.
Σήμερα, το βαν σώζεται, έχει αναπαλαιωθεί και αναβιώνει τις στιγμές της δόξας του συμμετέχοντας σε εκθέσεις για τον Feynman σε όλες τις ΗΠΑ.

Η οικογένεια Feynman και το περίφημο βανάκι της 
(αριστερά η μαμά του Richard, Lucille ("Beebee").

Τον Ιούνιο του 1980 ο Feynman επισκέφτηκε την Ελλάδα (Αθήνα, Κρήτη). Κάποιες από τις εντυπώσεις του γι' αυτή την επίσκεψη περιγράφονται σ' επιστολή του στη σύζυγό του Gweneth.

Ο Richard Feynman πέθανε το βράδυ της Δευτέρας 15 Φεβρουαρίου 1988 από επιπλοκές καρκίνου στην κοιλιά, στο ιατρικό κέντρο του Πανεπιστημίου UCLA στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνιας, σε ηλικία 70 ετών. Ο τάφος του βρίσκεται στο κοιμητήριο του Mountain View στην Altadena της Καλιφόρνια.
Τον επόμενο χρόνο 1918, οι φίλοι του θα γιορτάσουν την επέτειο για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Feynman.

Στη σειρά "Fun to imagine" ένα video του 1983 για τον Richard Feynman.

Ένα άλμπουμ φωτογραφιών του Feynman εδώ.

Το 2012, το FBI έδωσε στη δημοσιότητα τους φακέλους που είχε για τον Richard Feynman.