Κυριακή, 24 Σεπτεμβρίου 2017

Ύλη και Κίνηση - Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής με το πρόγραμμα Hot Potatoes.




Φυσική Α' Λυκείου

Το αρχείο περιέχει 15 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.
Μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο από  ΕΔΩ.

Παρασκευή, 22 Σεπτεμβρίου 2017

Σαν σήμερα ... 1979 πέθανε ο Αυστροβρετανός πυρηνικός φυσικός Otto Robert Frisch.



Σαν σήμερα, στις 22 Σεπτεμβρίου 1979, πέθανε στο Cambridge (Κέιμπριτζ) της Αγγλίας ο αυστριακός στην καταγωγή πυρηνικός φυσικός, Otto Robert Frisch (Ότο Ρόμπερτ Φρις).  

Ο Otto Frisch γεννήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 1904 στη Βιέννη της Αυστρίας σε μια αστική εβραϊκή οικογένεια με υψηλή μόρφωση και πνευματική σχέση με άλλες ονομαστές οικογένειες της Βιέννης. Ο πατέρας του Justinian Frisch, αν και με διδακτορικό στη νομική, εργαζόταν ως τυπογράφος στην οικογενειακή επιχείρηση, ενώ η μητέρα του Auguste Meitner ήταν πιανίστα. 

Ο Ότο εκπαιδεύτηκε σε βιενέζικο γυμνάσιο, έμαθε λατινικά, ελληνικά και κάποια αριθμητική, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της μαθηματικής του κατάρτισης ήταν ιδιωτική και προσωπική. Από την ηλικία των 10 ετών άρχισε να μελετά άλγεβρα και τριγωνομετρία με τη βοήθεια του πατέρα του και μετά τα 12 ασχολήθηκε με τον μαθηματικό λογισμό κοντά στην τυφλό μαθηματικό Olga Neurath,  που γνώριζε πολλά μέλη του κύκλου των μαθηματικών και φιλοσόφων της Βιέννης, με τους οποίους και ο Frisch ήρθε σε επαφή. Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της φοίτησής του στο γυμνάσιο συνέβη όταν είχε την ευκαιρία να ακούσει τον Albert Einstein να μιλά για την ειδική θεωρία της σχετικότητας. Αυτό τον έκανε να ελπίζει ότι μια μέρα θα τον συναντούσε και σε επαγγελματικό επίπεδο.

Το 1922 εισήλθε στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, απ' όπου αποφοίτησε το 1926 με διδακτορικό στη φυσική. Για μερικούς μήνες εργάστηκε ως σύμβουλος στον Siegmund Strauss, έναν Αυστριακό εφευρέτη που ασχολείτο με δοσίμετρα ακτίνων Χ. Κοντά στον Strauss πρέπει να έμαθε πολλά για την τεχνική της κατασκευής συσκευών μέτρησης, γιατί αυτό θα ήταν ένα δυνατό ατού του Frisch σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του. 

Ο μικρός Ότο με τη μητέρα του

Λίγους μήνες αργότερα, το 1927, αποδέχτηκε θέση για ερευνητική εργασία στο Βερολίνο στο Physikalische Technische Reichsanstalt (Γερμανικό Εθνικό Φυσικό Εργαστήριο), όπου εργάστηκε στο οπτικό τμήμα υπό τον Carl Müller.
Εδώ συνάντησε, ως συνάδελφος πλέον, την διάσημη θεία του φυσικό επίσης Lise Meitner, η οποία συνεργαζόμενη επί 20 χρόνια με τον Otto Hahn κατάφεραν να πετύχουν τη σχάση του ουρανίου. 
Ο Frisch παρέμεινε τρία χρόνια στο Βερολίνο διεξάγοντας έρευνες, φτιάχνοντας φίλους και επαφές και καταφέρνοντας να συναντήσει τον Albert Einstein, προσωπικό φίλο της θείας του. Αυτή η περίοδος έληξε το 1930, όταν ο Γερμανός καθηγητής φυσικής Otto Stern του πρόσφερε θέση βοηθού, την οποία αργότερα ο Frisch περιέγραψε ως "τεχνικός υψηλού επιπέδου". Εκεί διεξήγαγε πειράματα εκτρέποντας δέσμες ιονισμένου αερίου με τη βοήθεια μαγνητών και μετρώντας την εκτροπή τους. Αυτά τα ελεγχόμενα πειράματα απαιτούσαν τη χρήση πολύ λεπτού και ακριβού τεχνικού εξοπλισμού, τον οποίο σχεδίαζε ο ίδιος ο Frisch. 
  
Το καλοκαίρι του 1933, όταν πλέον στη Γερμανία ήταν στην εξουσία οι ναζί και είχαν περάσει τους φυλετικούς νόμους σε βάρος των Εβραίων, ο Frisch γνωρίστηκε με τον Niels Bohr σε συνέδριο στην Κοπεγχάγη
Το 1934, μετά από πρόσκληση του Bohr, εγκαταστάθηκε στην Κοπεγχάγη για τα επόμενα 5 χρόνια, αφού προηγουμένως είχε εργαστεί για λίγους μήνες στο Κολέγιο Birkbeck του Λονδίνου υπό τον Patrick M. S. Blackett. 
Στην Κοπεγχάγη συνέχισε τη δουλειά που είχε ήδη ξεκινήσει πάνω στη ραδιενέργεια, αναζητώντας νέα ραδιενεργά στοιχεία που παράγονται από βομβαρδισμό πυρήνων με ακτινοβολία α. Οι μετρήσεις σ' αυτά τα πειράματα απαιτούσαν τη χρήση όλο και πιο ευαίσθητων οργάνων μέτρησης τα οποία συνέχισε να κατασκευάζει ο ίδιος. Επίσης, του δόθηκε η δυνατότητα να γνωρίσει καλύτερα τον Bohr, κάτι που τον έκανε να τον θαυμάζει και να τον θεωρεί ως τον βαθύτερο στοχαστή όλων των σύγχρονων φυσικών.


Πλάκα στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ
αφιερωμένη στον Otto Frisch και τον Rudolf Peierls

Τα Χριστούγεννα του 1939 ευρισκόμενος στην Στοκχόλμη για επίσκεψη στη θεία του Lise, είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί από αυτή για μια τελευταία επιστολή που είχε λάβει από τον Hahn, με τον οποίο συνέχιζε να συνεργάζεται με αλληλογραφία. Στην επιστολή αυτή ο Hahn μετέφερε την εκπληκτική πληροφορία, ότι από το ουράνιο που είχαν βομβαρδίσει με νετρόνια παρήχθη το ελαφρύτερο στοιχείο βάριο
Ο Frisch, αφού επέστρεψε στην Κοπεγχάγη, ενημέρωσε τον Bohr και έστειλε μια σύντομη σημείωση για την ανακάλυψη της πυρηνικής σχάσης στο βρετανικό επιστημονικό περιοδικό Nature. Κάνοντας υπολογισμούς ο Frisch κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν μπορούσε να γίνει, μη δίνοντας σημασία στην έννοια της αλυσιδωτής αντίδρασης, κάτι όμως που πρόσεξε ο Δανός συνάδελφός του Christian Møller.

Στα τέλη του 1939 ο Frisch αποδέχτηκε τη θέση που του πρόσφερε ο καθηγητής Mark Oliphant, επικεφαλής του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, να εργαστεί στο εργαστήριό του πάνω στη σχάση του 235U και ειδικά στο διαχωρισμό του από το ισότοπο 238U. Εκεί, συνεργαζόμενος με τον Rudolph Peierls και μερικούς εξαιρετικούς τεχνικούς, συνειδητοποίησε ότι μ' έναν καλύτερο τεχνικό σχεδιασμό μπορούσε κάποιος να παράγει μία λίβρα (450 γρμ.) ουρανίου μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Το 1940 ο Frisch μετακόμισε στο Ινστιτούτο Ερευνών του Λίβερπουλ όπου συνεργάστηκε με τον James Chadwick και με αυτό ως βάση επισκέφτηκε ακόμη την Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ τα επόμενα χρόνια. 
Το 1943 εσπευσμένα πολιτογραφήθηκε Βρετανός πολίτης και ο Chadwick τον πήρε στο Λος Άλαμος του Νέου Μεξικού ως μέλος της βρετανικής ομάδας επιστημόνων που θα εργάζονταν για το πρόγραμμα ΜανχάτανΕκεί παρέμεινε μέχρι το 1945, βλέποντας την επιτυχία της δοκιμής Trinity (πρώτη ατομική έκρηξη) τον Ιούλιο εκείνου του έτους, κοντά στο Alamogordo του Νέου Μεξικού.


Η φωτογραφία της ταυτότητας του Frisch
όταν εργαζόταν στο Λος Άλαμος

Μετά το τέλος του πολέμου επέστρεψε στην Αγγλία, όπου από το 1945 ως το 1947 κατείχε τη θέση του προϊσταμένου του τμήματος Atomic Energy Research Establishment (Ερευνητικό Ίδρυμα Ατομικής Ενέργειας) στο Harwell, υπό τον Robert Cockburn

Το 1947 του δόθηκε η έδρα Jackson ως καθηγητής Φυσικής στο Κολέγιο Trinity στο Κέιμπριτζ, όπου πλέον εγκαταστάθηκε, διεξάγοντας έρευνα στο εργαστήριο Cavendish.

Το 1951 παντρεύτηκε την γραφίστα Ulla Blau με την οποία απέκτησαν δύο παιδιά, τη Monica Eleanor (1952) και τον David Anthony. 

Ο Frisch παρέμεινε στο Cambridge και εργάστηκε δραστήρια μέχρι τη συνταξιοδότησή του, το 1972. Πριν τη συνταξιοδότησή του σχεδίασε μία συσκευή, την SWEEPNIK, με την οποία μετρούσε τις διαδρομές των σωματιδίων στους θαλάμους φυσαλίδων με τη χρήση λέιζερ και υπολογιστών. Βλέποντας ότι αυτή η συσκευή είχε ευρύτερες εφαρμογές, το 1969 ίδρυσε την εταιρεία Laser-Scan Limited (τώρα γνωστή ως 1Spatial) για παραπέρα διάδοση της ιδέας.



Ανάμεσα στα διάφορα βραβεία και τις διακρίσεις που έλαβε, δύο ήταν αυτά που τον χαροποίησαν περισσότερο, επειδή προέρχονταν από την Βρετανία που τον "υιοθέτησε".   Το "Μέλος του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας - Μετάλλιο Ελευθερίας" (1946) και η εκλογή του ως μέλος στην Royal Society (Βασιλική Εταιρεία) (1948).

Το 1979 δημοσίευσε την αυτοβιογραφία του με τίτλο "What Little I Remember" ("Απ' ό,τι λίγα θυμάμαι"). Δημοσίευσε ακόμη τα βιβλία "Meet the Atoms" ("Να συναντήσουμε τα άτομα") (1947) και "Atomic Physics Today" ("Η Ατομική Φυσική σήμερα") (1961).

Η σορός του Otto Frisch αποτεφρώθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1979 στο κρεματόριο της πόλης του Κέιμπριτζ.

Πηγή: Today in Science History

Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

Ύλη και Κίνηση (pptx).



Φυσική Α' Λυκείου

Μπορείτε να κατεβάσετε το pptx για το θέμα "Ύλη και Κίνηση" από  ΕΔΩ.

Υπενθυμίζω στους φίλους και τις φίλες που κάνουν χρήση των pptx, πως ο,τιδήποτε (λέξη ή φράση) εμφανίζεται υπογραμμισμένο σε μια διαφάνεια, είναι "συνδεδεμένο" με υπερσύνδεση. Δηλαδή, όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας τον δείκτη του ποντικιού στο υπογραμμισμένο εμφανίζεται "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, μεταφέρεστε σε μια εικόνα, σ' ένα βίντεο ή σε μία προσομοίωση (animation) που είναι σχετικό με το θέμα.

Δευτέρα, 18 Σεπτεμβρίου 2017

Σαν σήμερα ... 1819 γεννήθηκε ο Léon Foucault.




Σαν σήμερα, στις 18 Σεπτεμβρίου 1819, γεννήθηκε στο Παρίσι ο Γάλλος φυσικός Jean Bernard Léon Foucault, γνωστός από το εκκρεμές που φέρει τ' όνομά του ("εκκρεμές του Φουκό").
Ο πατέρας του Jean Léon Fortuné Foucault ήταν γνωστός εκδότης, αλλά πέθανε το 1829 όταν ο Φουκό ήταν μόλις 10 ετών. Έτσι, ο μικρός Bernard μεγάλωσε με τη χήρα μητέρα του στο Παρίσι, στη γωνία των οδών de Vangirard και d' Assas.
Από μικρή ηλικία η υγεία του δεν ήταν καλή, είχε στραβισμό, ήταν κοντός, με συνέπεια ο ίδιος να είναι ντροπαλός και με λειψή αυτοπεποίθηση. Εξαιτίας της προβληματικής υγείας του και της μάλλον άχαρης νεανικής του εμφάνισης, προτιμούσε να μένει στο σπίτι και να γεμίζει την μοναξιά του με ευφάνταστες δημιουργίες, αφού είχε ικανότητα σε χειροποίητες κατασκευές. 

Ολοκλήρωσε τις βασικές σπουδές του με κατ' οίκον μαθήματα και στο Κολέγιο Stanislas, όπου οι καθηγητές του τον θεωρούσαν μάλλον τεμπέλη. 
To 1839 συνέχισε σπουδές στην Ιατρική και συγκεκριμένα στη χειρουργική με την καθοδήγηση του καθηγητή Alfred François Donné, αφού αυτή ήταν κι επιθυμία της μητέρας του. Σύντομα διαπίστωσε ότι η χειρουργική και η επιδεξιότητα να δουλεύει με τα χέρια του δεν ήταν το ίδιο πράγμα. Η επαφή για πρώτη φορά με αίμα στο χειρουργείο, τον έκανε να παρατήσει την Ιατρική άμεσα. 

Έτσι, ξεκίνησε ν' ασχολείται με την Πειραματική Φυσική και ιδίως την Οπτική. Είναι αυτός που έθεσε τις βάσεις της νεότερης Οπτικής. Επιπλέον μαζί με τον φίλο του Φιζό (Armand Hippolyte Louis Fizeau), που είχε γνωρίσει όταν ακόμη ήταν στην Ιατρική, έδειξαν ενδιαφέρον για την φωτογραφία και τράβηξαν την πρώτη φωτογραφία του Ήλιου στις 2 Απριλίου 1845. 
Το καλό αποτέλεσμα από την ενασχόληση του Φουκό με την φωτογραφία έκανε τον καθηγητή Donné να τον προσλάβει για εργαστηριακό βοηθό του. Δουλεύοντας ο Φουκό εργαστηριακά κι αφού βρήκε ότι μπορούσε να παίρνει φωτογραφίες δια μέσου του φακού του μικροσκοπίου, σύντομα ανακάλυψε μια ισχυρή φωτεινή πηγή για να κάνει καλύτερες λήψεις.

Το 1845 έγινε διευθυντής των επιστημονικών εκδόσεων της "Journal des Débats" ("Εφημερίδα των Συζητήσεων") του Παρισιού, παίρνοντας τη θέση του Donné
Η εξαιρετική δουλειά του Φουκό, με τη συνδρομή του Φιζό, κίνησε το ενδιαφέρον του François Arago (Φρανσουά Αραγκό), διευθυντή του αστεροσκοπείου του Παρισιού, με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν πολλές φωτογραφίες και διάφορα πειράματα. 


Το εκκρεμές του Φουκό

Με το γνωστό «Πείραμα του Φουκό» ή πείραμα του εκκρεμούς που επιχείρησε το 1851 απέδειξε την περιστροφή της Γης περί τον άξονά της. 
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα περιοδικά της εποχής, μια νύχτα στις αρχές Ιανουαρίου του 1851, περίπου στις 2 π.μ., ο Φουκό είχε μια έμπνευση. Συνειδητοποίησε ότι αν μπορούσε να επινοήσει έναν τρόπο για να κρεμάσει ένα εκκρεμές από την οροφή με τέτοιο τρόπο ώστε το εκκρεμές να είναι ελεύθερο να αιωρείται προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, θα μπορούσε να δει την επίδραση της περιστροφής της Γης. 
Συνειδητοποίησε ότι το εκκρεμές έπρεπε να σχεδιαστεί πολύ προσεκτικά. Η σφαίρα έπρεπε να είναι απόλυτα συμμετρική. Κατά την εκκίνησή του, το εκκρεμές θα έπρεπε να ελευθερωθεί απαλά, καθώς η παραμικρή ώθηση θα κατέστρεφε την επίδειξη. 

Αφού ολοκλήρωσε το πείραμα με επιτυχία στο υπόγειό του, ήταν έτοιμος να το δοκιμάσει σε μεγαλύτερη κλίμακα. 
Στις 2 Φεβρουαρίου 1851, ο Φουκό έστειλε μια ειδοποίηση προς τους επιστήμονες στο Παρίσι λέγοντας: "Καλείστε να δείτε την περιστροφή της Γης".
Την επόμενη μέρα, στο Meridian Roomωμάτιο των Μεσημβρινών) του Αστεροσκοπείου του Παρισιού, οι προσκεκλημένοι επιστήμονες έγιναν μάρτυρες του πρώτου πετυχημένου πειράματος για την περιστροφική κίνηση της Γης. 

Ο Φουκό με τον Φιζό κατά την επίδειξη στο Πάνθεον

Παρά το γεγονός ότι η πρώτη επίδειξη ήταν επιτυχημένη, το ελιτίστικο επιστημονικό κατεστημένο, το οποίο δεν είχε αποδεχθεί ποτέ τον Φουκό εξαιτίας της έλλειψης πανεπιστημιακών τίτλων, καθυστέρησε να εκτιμήσει τα αποτελέσματά του.
Τον Μάρτιο ο Φουκό επανέλαβε το πείραμά του για το πλατύ κοινό στο Πάνθεον του Παρισιού, έναν ιδανικό χώρο λόγω του πολύ υψηλού θόλου του κτιρίου.
Η επιτυχημένη επίδειξη μπροστά σ' ένα πολύ μεγάλο πλήθος εξελίχθηκε σε προσωπική επιτυχία του Φουκό.

Το 1852 ανακάλυψε το γυροσκόπιοΤο γυροσκόπιο, ήταν άλλη μια κατασκευή που επιβεβαίωνε την περιστροφική κίνηση της Γης. 


Γυροσκόπιο

Τρία χρόνια αργότερα, ο Φουκό τιμήθηκε με το Μετάλλιο Copley της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου, για τις προσπάθειές του ν' αποδείξει την περιστροφική κίνηση της Γης.

Το 1855 εργάσθηκε ως φυσικός στο Αστεροσκοπείο του Παρισιούθέση που φτιάχτηκε ειδικά γι' αυτόν από τον αυτοκράτορα Ναπολέων Γ', μιας και δεν ήταν κάτοχος κανενός πτυχίου. Εκεί κατασκεύασε μεγάλα τηλεσκόπια με καινοτόμα χαρακτηριστικά και έκανε πειράματα με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Ακόμη ασχολήθηκε κι έκανε σημαντικές ανακαλύψεις στη Χημεία, τον Ηλεκτρισμό και το Μαγνητισμό. Ας θυμηθούμε τα γνωστά ρεύματα Foucault (ή δινορεύματα). 

Το 1862, σε συνεργασία και πάλι με τον Φιζό, έκαναν για πρώτη φορά επιτυχημένες μετρήσεις της ταχύτητας του φωτός στο κενό, τον αέρα και τα διαφανή σώματα. 

Το 1864 επίσης έγινε μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου και λίγο αργότερα της Γερμανικής Ακαδημίας Επιστημόνων. Το 1865  έγινε μέλος της Ακαδημίας των Επιστημών στο Παρίσι παίρνοντας τη θέση του Clapeyron.
Οι περισσότερες εργασίες του Φουκό δημοσιεύτηκαν στα «Πρακτικά» της Ακαδημίας των Παρισίων (1847-1869).

Τον Ιούλιο 1867 υπέστη ξαφνικά εγκεφαλικό επεισόδιο και από τον Οκτώβριο του ίδιου έτους δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα χέρια του, επειδή δεν τα αισθανόταν. 
Στις 11 Φεβρουαρίου 1868, σε ηλικία μόλις 49 ετών, πέθανε από ασθένεια του εγκεφάλου.
Τάφηκε στο νεκροταφείο της Montmartre στο Παρίσι. Όλα αυτά πιθανόν ήταν αποτελέσματα μιας πολλαπλής σκλήρυνσης.
Όμως, μερικοί ιστορικοί θεωρούν ως πιο πιθανή αιτία του θανάτου του Φουκό, την έκθεσή του σε χημικές ουσίες που χρησιμοποιούσε στα πειράματά του.

Προς τιμήν του Φουκό έχει δοθεί το όνομά του στον "Κρατήρα Φουκό» στη Σελήνη και στον αστεροειδή 5668 Foucault

Το εκκρεμές του Φουκό σε βίντεο από το Πάνθεον στο Παρίσι.


Εισαγωγή στη Φυσική Β' Λυκείου Γεν. Παιδείας (ppt).




Φυσική Β' Λυκείου Γεν. Παιδείας

Συνεχίζω την ανανέωση του υλικού των παρουσιάσεων ppt με τη Φυσική Γεν. Παιδείας της Β' Λυκείου. 

Μπορείτε να κατεβάσετε την παρουσίαση ppt για την ΕΙΣΑΓΩΓΗ από  ΕΔΩ

Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

Εισαγωγή στη Φυσική Γ' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού (ppt).




Φυσική Γ' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού

Εξακολουθώ να πιστεύω ότι μια καλοστημένη οπτικοακουστική παρουσίαση ενός μαθήματος Φυσικής, έστω και αν αφορά την Γ' Λυκείου, μπορεί ν' αυξήσει το ενδιαφέρον των μαθητών(-τριών), με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται στην καλύτερη κατανόηση του μαθήματος και το ευκολότερο προχώρημα της μαθησιακής διαδικασίας.  
Γι' αυτό, συνεχίζω την ανανέωση του υλικού των παρουσιάσεων ppt με τη Φυσική Θετικού Προσανατολισμού της Γ' Λυκείου. 

Μπορείτε να κατεβάσετε την παρουσίαση ppt για την ΕΙΣΑΓΩΓΗ από  ΕΔΩ

Παρασκευή, 15 Σεπτεμβρίου 2017

Εισαγωγή στη Φυσική Β' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού (ppt)





(ανανεωμένη ανάρτηση)



Φυσική Β' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού

Συνεχίζοντας την προσπάθεια για ανανέωση του υλικού της Φυσικής του Λυκείου σε ppt, σήμερα δημοσιεύω την "Εισαγωγή στη Φυσική Β' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού". 

Κατά τη διάρκεια της χρονιάς θα προσπαθώ να κάνω τις αναρτήσεις σε χρόνους που θα εξυπηρετούν τους συναδέλφους κατά το προχώρημα της ύλης τους, μιας και νομίζω ότι θα τους βοηθά να έχουν ένα υλικό έτοιμο για χρήση. 

Βέβαια, υπενθυμίζω ότι για όλη την ύλη που περιλαμβάνεται στη διδασκαλία της Β' Λυκείου, υπάρχει ήδη έτοιμο υλικό παρουσιάσεων που μπορείτε να το βρίσκετε στις ΕΤΙΚΕΤΕΣ "Φυσική Β' Λυκείου Γεν. Παιδείας (ppt)" και "Φυσική Β' Λυκείου Κατεύθυνσης (ή Θετικού Προσανατολισμού) (ppt)". 

Για την Εισαγωγή στη Φυσική Προσανατολισμού της Β' Λυκείου (ppt)
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Σαν σήμερα ... 1929 γεννήθηκε o Murray Gell-Mann.



Ο Γκελ-Μαν το 1994

Σαν σήμερα, στις 15 Σεπτεμβρίου 1929, γεννήθηκε στο κάτω Μανχάταν της Ν. Υόρκης ο Murray Gell-Mann (Μάρεϊ Γκελ-Μαν), που εισήγαγε το μοντέλο των κουάρκ ως συστατικών όλων των αδρονίων.

Οι γονείς του,  Arthur Isidore Gell-Mann και Pauline Reichsteinήταν μετανάστες εβραϊκής καταγωγής από την τότε Αυστροουγγαρία (καταγωγή από το Czernowitz, σήμερα Chernivtsi στη δυτική Ουκρανία). Είχε ένα μεγαλύτερο αδελφό (1920), τον Benedict
Από μικρός παρουσίασε έντονη περιέργεια και αγάπη για τη φύση και τα μαθηματικά. Σε ηλικία μόλις 15 ετών τελείωσε με εξαιρετικές επιδόσεις το νεοϋρκέζικο σχολείο Columbia Grammar & Preparatory School και έγινε δεκτός με υποτροφία στο Κολέγιο Jonathan Edwards του Πανεπιστημίου Yale. Ο ίδιος ήθελε ν' ασχοληθεί με τη γλωσσολογία και την αρχαιολογία, όμως ο πατέρας του τον πίεσε να στραφεί προς τις θετικές επιστήμες.


O Gell-man σε νεαρή ηλικία

Το 1947 μετείχε στην τριμελή αντιπροσωπευτική ομάδα του Yale (με τους Murray Gerstenhaber και Henry O. Pollakπου κέρδισε το δεύτερο βραβείο στο μαθηματικό διαγωνισμό William Lowell Putnam.
Το 1948 πήρε μπάτσελορ (BS) στη Φυσική από το Yale και το 1951 το διδακτορικό του από το ΜΙΤ, έχοντας ως επιβλέποντα καθηγητή τον Victor Weisskopf. Το θέμα της διδακτορικής του εργασίας ήταν "Coupling strength and nuclear reactions" ("Δύναμη σύζευξης και πυρηνικές αντιδράσεις").

Το 1952 ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του καριέρα ως μέλος του Institute for Advanced Study (Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών) στο Πρίνστον της Ν. Υόρκης. Τα επόμενα χρόνια συνέχισε στο Institute for Nuclear Studies (Ινστιτούτο Πυρηνικών Σπουδών) του Πανεπιστημίου του Σικάγο, ως σύμβουλος (1952-1953), βοηθός καθηγητής (1953-1954) και αναπληρωτής καθηγητής (1954-1955) με αντικείμενο έρευνας τις σχέσεις διασποράς. Το 1956 έγινε καθηγητής Φυσικής με κύριο αντικείμενο την έρευνα των ασθενών αλληλεπιδράσεων.

Το 1955 παντρεύτηκε την J. Margaret Dow με την οποία απέκτησαν μία κόρη την Elizabeth Sarah (1956) κι έναν γιο, τον Nicholas (1963).

Το 1955 μετακινήθηκε στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας (Cal Tech), όπου πολύ σύντομα, το 1956, έγινε καθηγητής πλήρους απασχόλησης. Από πλευράς ηλικίας ήταν ο νεότερος επιστήμονας του Ινστιτούτου που είχε πάρει αυτή τη θέση. Το 1967 έγινε καθηγητής Φυσικής στην έδρα Millikan.

Το 1958,  ο Γκελ-Μαν με τον Richard Feynman (Ρίτσαρντ Φάινμαν), παράλληλα με την ανεξάρτητη ομάδα των George Sudarshan (Τζορτζ Σουνταρσάν) και Robert Marshak (Ρόμπερτ Μάρσακ), ανακάλυψαν τις μη ομότιμες δομές της ασθενούς αλληλεπίδρασης, μία ανακάλυψη που ακολούθησε την πειραματική ανακάλυψη της παραβίασης της ομοτιμίας (parity) από την Chien-Shiung Wu (Τσιέν-Σιούνγκ Γου).

Οι μελέτες του Γκελ-Μαν κατά τη δεκαετία του 1950 περιελάμβαναν και κάποια σωματίδια που είχαν ανακαλυφθεί πρόσφατα στις κοσμικές ακτίνες και που σήμερα αποκαλούνται καόνια και υπερόνια. Η προσπάθειά του να ταξινομήσει αυτά τα σωμάτια, τον οδήγησε να προτείνει έναν κβαντικό αριθμό που απεκάλεσε "παραδοξότητα" ("strangeness" - "S"), ο οποίος θα διατηρείται κατά τις ισχυρές και ηλεκτρομαγνητικές αλληλεπιδράσεις, αλλά όχι και στις ασθενείς. 

Το 1961 οι παραπάνω έρευνες οδήγησαν τον Γκελ-Μαν (και τον Kazuhiko Nishijima) να εισάγει ένα ταξινομικό πρότυπο για τα αδρόνια, τα σωματίδια δηλαδή που αλληλεπιδρούν ισχυρώς. Αυτό το πρότυπο ερμηνεύεται σήμερα κομψά από το μοντέλο των κουάρκ. Ο Γκελ-Μαν αναφέρθηκε στο σχήμα αυτό με τον όρο "Οκταπλός δρόμος" ("Eightfold Way"), εξαιτίας των οκτάδων που σχηματίζουν τα σωματίδια σε αυτή την ταξινόμηση (ο όρος υπαινίσσεται την Οκταπλή ατραπό του Βουδισμού).

Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν στο πείραμα ATLAS του CERN,
τον Ιανουάριο του 2013

Το 1964 ο Γκελ-Μαν (και ανεξάρτητα ο George Zweig) προχώρησαν στην ίδια λογική και υπέθεσαν την ύπαρξη των κουάρκ, σωματιδίων από τα οποία θα αποτελούνταν τα αδρόνια σε αυτό το σχήμα. 
Το όνομα «κουάρκ» δόθηκε από τον Γκελ-Μαν και προέρχεται από το μυθιστόρημα Finnegans Wake του Ιρλανδού Τζέιμς Τζόυς («Τρία κουάρκ για το Muster Mark!», βιβλίο 2, επεισόδιο 4), ενώ ο Zweig αναφερόμενος σ' αυτά, τα είχε ονομάσει "άσους" ("aces"). 
Τα κουάρκ, τα αντικουάρκ και τα γκλουόνια καθιερώθηκαν σύντομα ως οι υποκείμενες στοιχειώδεις οντότητες στη μελέτη της δομής των αδρονίων. 
Το 1969, ο Γκελ-Μαν βραβεύθηκε με το Νόμπελ Φυσικής «για τη συμβολή του και τις ανακαλύψεις σχετικά με την κατηγοριοποίηση των στοιχειωδών σωματιδίων και των αλληλεπιδράσεών τους».

Το 1972, ο Γκελ-Μαν με τον Harald Fritzsch (Χάραλντ Φριτς) εισήγαγαν τον διατηρούμενο κβαντικό αριθμό "χρώμα" ("color charge") και αργότερα, από κοινού με τον Heinrich Leutwyler, επινόησαν τον όρο κβαντική χρωματοδυναμική (QCD) για τη θεωρία βαθμίδας που περιγράφει την ισχυρή αλληλεπίδραση. Το πρότυπο των κουάρκ αποτελεί μέρος της QCD και υπήρξε αρκετά ανθεκτικό ώστε να συμπεριλάβει και την ανακάλυψη νέων "γεύσεων" κουάρκ που υπερέβαιναν το σχήμα του "οκταπλού δρόμου".

Στις δεκαετίες του '70 και του '80, όταν η "θεωρία των χορδών" είχε γίνει αντιδημοφιλής, ο Γκελ-Μαν έπαιξε σημαντικό ρόλο για να κρατηθούν ζωντανές αυτές οι απόψεις.

Το 1984, ο Γκελ-Μαν μετακινήθηκε στη Σάντα Φε στο Ν. Μεξικό, όπου έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ίδρυση του Ινστιτούτου της Σάντα Φε, σε συνεργασία με πολλούς ακόμη σημαντικούς επιστήμονες.
Σήμερα εξακολουθεί να εργάζεται ως "διακεκριμένος καθηγητής" στο ίδιο Ινστιτούτο, ενώ παράλληλα τα τελευταία χρόνια παρέδιδε μαθήματα στο κοντινό Πανεπιστήμιο του Ν. Μexico.

Στη δεκαετία του '90, το ενδιαφέρον του στράφηκε στη μελέτη της πολυπλοκότητας. Ένα μεγάλο μέρος της έρευνάς του στο Ινστιτούτο Σάντα Φε επικεντρώθηκε στη θεωρία σύνθετων προσαρμοστικών συστημάτων. Αργότερα, ηγήθηκε του Προγράμματος Εξέλιξης Ανθρωπίνων Γλωσσών στο Ινστιτούτο.
Στο Cal Tech δίδαξε μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1993, οπότε έγινε καθηγητής Emeritus στην έδρα Φυσικής Millikan. 

Το 1995 κυκλοφόρησε το περίφημο βιβλίο του "The Quark and the Jaguar: Adventures in the Simple and the Complex" ("Το κουάρκ και ο ιαγουάρος: Περιπέτειες στο απλό και το πολύπλοκο"), όπου με απλό τρόπο προσπαθεί να αναπτύξει αυτά τα θέματα.

Κατά τη διάρκεια της μέχρι τώρα ζωής του, ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν, εκτός από το Νόμπελ, έχει λάβει ένα μεγάλο πλήθος σπουδαίων βραβείων και έχει γίνει μέλος σημαντικών επιτροπών ή επιστημονικών ενώσεων.

Ο Γκελ-Μαν στο World Economic Forum του 2012 

Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο καθηγητής Μάρεϊ Γκελ-Μαν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για πολλούς τομείς της επιστήμης, πέρα από τη Φυσική. Ασχολείται με την αρχαιολογία, την μελέτη της καταγωγής των γλωσσών, την φυσική ιστορία και την προστασία της άγριας ζωής, την παρατήρηση πουλιών, την συλλογή αντικών, θέματα σχετικά με τη βιολογική και πολιτιστική εξέλιξη, αλλά και την ψυχολογία της δημιουργικής σκέψης

Σήμερα ζει στη Σάντα Φε με τη δεύτερη σύζυγό του Marcia Southwick, την οποία παντρεύτηκε το 1992, μετά το θάνατο της πρώτης του συζύγου το 1981.

Η εργασία (σε pdf) του Μάρεϊ Γκελ-Μαν για το quark στο περιοδικό PHYSICS LETTERS. 

Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν για τον πρόγονο της γλώσσας.       Από το TVXS

50 χρόνια quark στο CAL TECH.

Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν μιλά για τη ζωή του στο Web of Stories.

Πηγή: Today in Science History

Τετάρτη, 13 Σεπτεμβρίου 2017

Εισαγωγή στη ΦΥΣΙΚΗ της Α' ΛΥΚΕΙΟΥ - (Ι, ΙΙ) (ppt)


         (ανανεωμένη ανάρτηση)        


Πάντα πίστευα ότι η πιο "σημαντική" (αν μπορεί να το πει κάποιος αυτό) τάξη του Λυκείου είναι η Α'. Σ' αυτή την τάξη του Λυκείου μπορεί ο(η) μαθητής(μαθήτρια) να θεμελιώσει τη γνώση για να προχωρήσει. Εδώ πρέπει να προσθέσουμε ότι ο μαθητής έρχεται (συνήθως) με όρεξη για δουλειά, μιας και πρόκειται να ξεκινήσει κάτι καινούριο, άσχετα από το γεγονός ότι στην πραγματικότητα συνεχίζει μια διαδικασία που έχει ξεκινήσει πριν από περίπου 10 χρόνια! Και βέβαια, ο μαθητής είναι ακόμη αρκετά "αγνός" και πρόθυμος να συμμετάσχει στη διαδικασία μάθησης που του προτείνει το σχολείο.
Μ' αυτές τις σκέψεις, πάντα επεδίωκα να κάνω μάθημα σε παιδιά της Α' Λυκείου, χωρίς όμως να το καταφέρνω συχνά! 

Φέτος θα προσπαθήσω να ανανεώσω μερικές από τις αναρτήσεις ppt απ' όλες τις τάξεις του Λυκείου.

Για την Α' Λυκείου
Τα τελευταία χρόνια, την 1η ώρα που συναντούσα τους μαθητές και μετά τα καλωσορίσματα, έδινα στα παιδιά δύο φυλλάδια να συμπληρώσουν.
Το πρώτο είχε τίτλο "Ερωτηματολόγιο αρχικής γνωριμίας με τους μαθητές". Το είχα διαμορφώσει στηριγμένος σ' ένα σχετικό ερωτηματολόγιο του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας (Κ.Ε.Ε.). 
Στη συνέχεια έδινα στα παιδιά ένα τεστ με ερωτήσεις που έλεγχαν κάποιες βασικές γνώσεις που είχαν αποκτήσει(;) στο παρελθόν, κυρίως από τα Μαθηματικά και που έκρινα ότι θα έπρεπε οπωσδήποτε να ξέρουν για να μπορέσουν να προχωρήσουν στην καινούρια γνώση της Φυσικής. Διευκρίνιζα οπωσδήποτε ότι δεν θα υπήρχε βαθμολόγηση αυτού του τεστ. 
Στο τέλος αυτού του φυλλαδίου έβαζα 10 ερωτήσεις Σωστού - Λάθους από Φυσική, που όμως οι απαντήσεις τους δεν είχαν να κάνουν τόσο με ειδικές γνώσεις από τη Φυσική, όσο με προϋπάρχουσες αντιλήψεις για ζητήματα Φυσικής. Όλες οι απαντήσεις σ' αυτές τις ερωτήσεις έχουν το χαρακτηρισμό ΛΑΘΟΣ

Αφού διόρθωνα το τεστ, μελετούσα προσεκτικά τις απαντήσεις στα δύο φυλλάδια και κρατούσα ξεχωριστά για κάθε παιδί σημειώσεις  που έκρινα ότι το χαρακτήριζαν (δηλαδή έφτιαχνα ένα είδος ατομικού φακέλου). Στη συνέχεια, ακολουθούσε προσωπική συνέντευξη με κάθε παιδί ξεχωριστά. Αυτό πάντα γινόταν μετά το τέλος των μαθημάτων της ημέρας και αφού είχε προκαθοριστεί το ραντεβού με τον(την) μαθητή(μαθήτρια). Η συζήτηση είχε πάντα έναυσμα τις απαντήσεις του παιδιού στο πρώτο φυλλάδιο και συνέχιζε με παρατηρήσεις που είχαν να κάνουν με τις απαντήσεις του στο δεύτερο φυλλάδιο.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία προσπαθούσα, εγώ μεν να έχω μια πρώτη γνωριμία με κάθε ένα παιδί ξεχωριστά, το δε παιδί να ξεκινήσει να κτίζει μια σχέση εμπιστοσύνης με μένα, βλέποντάς με ως έναν άνθρωπο που ενδιαφέρεται γι' αυτό που θα ακολουθήσει στη διάρκεια της χρονιάς.
Παρακάτω αναρτώ τα κείμενα αυτών των δύο φυλλαδίων.

"Ερωτηματολόγιο αρχικής γνωριμίας με τους μαθητές"

"Τεστ"

Παρακάτω κάνω 2 αναρτήσεις ppt σχετικά με την ΕΙΣΑΓΩΓΗ στη ΦΥΣΙΚΗ της Α' ΛΥΚΕΙΟΥ.
Επειδή μέχρι στιγμής δεν έχει οριστεί η καινούρια διδακτέα ύλη στην Α' Λυκείου, η ύλη που αναφέρεται είναι η περσινή.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ  I          ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ                                               
ΕΙΣΑΓΩΓΗ  IΙ        ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Κυριακή, 10 Σεπτεμβρίου 2017

Το ΣΥΝΟΛΟ των ΘΕΜΑΤΩΝ της ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ' Λυκείου Γεν. Παιδείας στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, από το 2001 μέχρι τον Σεπτέμβριο 2017.



Βιολογία Γ' Λυκείου Γεν. Παιδείας

Με το τέλος των Επαναληπτικών Πανελλαδικών Εξετάσεων, δημοσιεύω τα θέματα της Βιολογίας Γ' Λυκείου Γενικής Παιδείας που έχουν δοθεί στις πανελλαδικές εξετάσεις από το 2001 μέχρι και τον Σεπτέμβριο 2017. 

Τα θέματα, έκτασης 111 σελίδων Α4, προέρχονται από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις όλων των τύπων Λυκείων (Ημερήσια ή Εσπερινά), από το σύνολο των εξετάσεων (κανονικές, επαναληπτικές) και απευθύνονται σε μαθητές που θέλουν να κάνουν πρακτική εξάσκηση με μια μεγάλη ποικιλία τέτοιων θεμάτων, όπως και σε συναδέλφους καθηγητές που θα τα χρησιμοποιήσουν στη διδασκαλία τους. Από το Σεπτέμβριο 2017 υπάρχουν κι εξετάσεις των Ελληνοπαίδων εξωτερικού (Ομογενείς) στη Βιολογία Γεν. Παιδείας. Σε όποια χρονιά δεν εμφανίζονται θέματα για τα Εσπερινά Λύκεια (από φέτος και για τους Ελληνοπαίδες εξωτερικού), σημαίνει ότι έχουν δοθεί τα ίδια με τα Ημερήσια.

Μια σειρά θεμάτων του 2016 που έχουν τον χαρακτηρισμό "παλαιού τύπου" αφορά τους υποψηφίους του 2016 που έγραψαν εξετάσεις με το παλαιό σύστημα. 

Τα θέματα είναι σε κείμενο word με χαρακτήρες 12pt ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα από τους συναδέλφους για τους μαθητές τους. Είναι οργανωμένα κατά κεφάλαιο, είδος ερώτησης, χρονολογική σειρά και χαρακτηρίζονται με τον τύπο του σχολείου και την περίοδο που δόθηκαν (ημερήσια, εσπερινά, επαναληπτικές).
Η ποικιλία των θεμάτων πλέον είναι τόσο μεγάλη, που μπορούν από μόνα τους να αποτελούν μια πλατφόρμα θεμάτων, χρήσιμο εργαλείο για συναδέλφους καθηγητές και μαθητές.

Τα αρχεία μπορούν πολύ εύκολα και χωρίς περιορισμούς να κατεβούν στον υπολογιστή σας κάνοντας αριστερό "κλικ" στην φράση ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ. Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο "Λήψεις" ("Downloads") στον υπολογιστή σας και από εκεί μπορείτε να το αποθηκεύσετε όπου θέλετε.
Στα παρακάτω θέματα περιλαμβάνονται και εκείνα που πιθανόν σήμερα να αντιστοιχούν σε ύλη που έχει αφαιρεθεί από την εξέταση. 
Η χρήση του υλικού προφανώς δεν είναι για εμπορική εκμετάλλευση. 

1ο Κεφάλαιο (1.1 - 1.2)   Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου - Μικροοργανισμοί
1ο Κεφάλαιο (1.3 - 1.5)   Μηχανισμοί άμυνας ανθρώπινου οργανισμού - Βασικές αρχές ανοσίας
2ο Κεφάλαιο (2.1 - 2.2)   Η έννοια του οικοσυστήματος - Ροή ενέργειας

2ο Κεφάλαιο (2.3 - 2.4)   Βιογεωχημικοί κύκλοι - Ρύπανση

3ο Κεφάλαιο   Θεωρίες της Εξέλιξης
ΠΑΤΗΣΤΕ  ΕΔΩ